الشيخ أبو الفتوح الرازي
98
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
ايشان در هوا معلَّق بى دعامهاى از زير و علاقهاى از بالا ، آنگه هر دو را به سير مقدرّ كرد در اين بروج ( 1 ) با ستارگان ديگر كه آن را وصف كرد : . . . بِالْخُنَّسِ ، الْجَوارِ الْكُنَّسِ ( 2 ) ، و سير اينان چنان نهاد كه راجع نشود ( 3 ) ، و قوله : * ( وَقَدَّرَه مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا ) * ، گفتند : قدّر ، به معنى جعل كرد براى آن متعدّى كرد آن را به دو مفعول . و بعضى دگر گفتند ( 4 ) : آن خواست ، و قدّر له منازل ، و آن را تقدير كرد منازلى ( 5 ) . بعضى دگر گفتند : ضمير راجع با قمر است ، براى آن كه او اقرب المذكورين است ، و نيز براى آن كه اعتنا به شأن او بيشتر ( 6 ) است از آن كه ماههاى عرب بر اوست ( 7 ) از محرّم تا به ذو الحجّة و معاملات و مداينات و آجال ( 8 ) ديون و جز آن بر ماههايى است كه علامت آن ( 9 ) اهلَّه باشد . و منازل ، بيست و هشت منزل است بر عدد شبهاى ماه ، جز آن دو شب [ كه ] ( 10 ) در سرار ( 11 ) در باشد كه نبينند او را ، و گفتهاند : در نور آفتاب بود از وقت اجتماع تا به آن وقت كه دوازده درج يا كما بيش [ از ] ( 12 ) او باز پس افتد ، على خلاف بينهم في ذلك ، هر شب به يك منزل باشد از اين منازل ، و نامهاى منازل اين است : الغفر ، الزّبانى ، الاكليل ، القلب ، الشّولة ، النّعايم ، البلدة ، سعد الذّابح ، سعد بلع ، سعد السعود ، سعد الاخبية ، فرغ الدّلو المقدّم ، فرغ الدّلو المؤخّر ، بطن الحوت ، الشّرطان ( 13 ) ، البطين ، الثّريّا ، و الدّبران ، الهقعة ، الهنعة ، الذّراع ، النّثرة ، الطَّرفه ، الجبهة ، الزّبرة ، الصّرفة ، العوّاء ، السّماك ، و اين اسماء كواكب است كه منازل قمر باشد ، و گفتند : اراد و قدّرهما ، يعنى براى آفتاب و ماه منازلى تقدير كرد ، و لكن اكتفا كرد به ذكر يكى از دگر ( 14 ) ، و چنان كه گفت : وَاللَّه وَرَسُولُه أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوه . . . ( 15 ) ، و چنان كه شاعر گفت :
--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : اين دوازده برج . ( 2 ) . سورهء تكوير ( 81 ) آيهء 15 و 16 . ( 3 ) . آو ، بم ، مل ، مج : نشوند . ( 4 ) . اساس : گفت ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 5 ) . آج ، لب : منازل . ( 6 ) . مل : اعتبارشان بيشتر ، آو ، آج ، بم ، مج ، لب : اعتنا بشأن او بيشتر . ( 7 ) . آج ، لب : به روى است . ( 8 ) . اساس : اوجال ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 9 ) . مل عدد . ( 12 - 10 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 11 ) . اساس : سرا ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 13 ) . آج ، مل ، لب : الشرطين . ( 14 ) . اساس : ذكر دو ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 15 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 62 .